تبلیغات
مجمع ادیبان - مستوره کردستانی نگینی بر ادبیات کردستان
 
درباره وبلاگ


تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش // ادیبان وبسایتی برای ادب دوستان ودبیران ادبیات مقطع متوسطه ودانش آموزان ودانشجویان ، مقدم شما را گرامی میدارد ، ازکلیه عزیزان تقاضامی شود با نظرات ودیدگاه های ارزنده خود مارا درراه ارتقای کیفیت خدمت رسانی،یاری فرمایند.


مدیر وبلاگ : حسن الله مرادی
نویسندگان
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
آیه قرآن
استخاره آنلاین با قرآن کریم

فال حافظ
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
مجمع ادیبان
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
   زندگی مستوره کردستانی

ماه شرف خانم ، مشهور به مستوره اردلان و ملقب به مستوره کردستانی ، شاعر و از اولین تاریخ نگاران ایرانی در سال 1184شمسی ( ۱۸۰۵میلادی ) در سنندج دیده به جهان گشود .



صورتگر چین تا رخ زیبای تو دیده

از رشک به دندان سرانگشت گزیده

رحمت به دل واله فرهاد فرستد

آن کس لب شیرین توای شوخ مکیده

از ناوک دلدوز تو در شهر دلی نیست

در سینه به مانند کبوتر نتپیده

هرجا که دلی هست قرین با غم هجرت

شبها به دو چشمم به چسان اشک چکیده

غیر از ستم و جور و جفا ای شه خوبان

                       ( مستوره ) زتو بوی وفائی  نشنیده    مستوره اردلان        



لطفا با کلیک برروی قسمت دیدگاه ها درمورد این مطلب نظردهید .

 

ماه شرف خانم ، مشهور به مستوره اردلان و ملقب به مستوره کردستانی ، شاعر و از اولین مورخین ایرانی در سال 1184 خورشیدی ( ۱۸۰۵میلادی ) در سنندج دیده به جهان گشود . پدرش ابوالحسن بیگ قادری و مادرش ملک نسا خانم نام داشت . ماه شرف خانم برادری نیز به نام ابوالمحمد داشت .

خانواده پدری مستوره کردستانی از قادری های سنندج بودند . در سال 1210 قمری یعنی در زمان حکومت شاه حسین صفوی ، قادری های کرد ، « درگزین » همدان را ترک و به سنندج و سلیمانیه مهاجرت کردند . علت مهاجرت آنان به روشنی معلوم نیست و احتمالات زیادی از جمله دعوت کیخسروبگ والی کردستان و یا هرج و مرج حادث شده در همدان وجود دارند . علت مهاجرت آنان هرچه که بوده است ، در سنندج به دلیل وجود فضایی علمی و ادبی و نیز آن چنان که مستوره خود می گوید مهر و محبت مردم سنندج و توجه کیخسرو خان والی سنندج آنان را در این شهر ماندگار می کند . پدربزرگ مستوره محمد آقای ناظر که فردی دانشمند و با کیاست بوده است ، به مدت پنجاه سال مسئولیت حفظ امنیت کردستان و نگهداری و نظارت بر دارایی های خوانین اردلان را به عهده داشته و از اعتبار و منزلت خاصی برخوردار بوده است . پس از وی ابوالحسن بیگ پسر محمد آقا عهده دار وظیفه و مسئولیت پدرش می شود . ابوالحسن و پدرش که خود اهل علم و دانش بوده اند به تربیت و پرورش مستوره توجه خاصی داشته اند . ابوالحسن پس از ازدواج و به دنیا آمدن ماه شرف ، آن گونه که پیداست تا زمانی که مستوره به سن بیست سالگی می رسد ، میلی به آن که صاحب فرزند ذکوری هم شود نداشته است و تمام هم و غم خود را صرف پرورش دختر زیبارویش کرده است.

مادر مستوره کردستانی ، از خانواده وزیری های سنندج بوده است که از دیرباز در سنندج سکونت داشته اند و در دربار اردلان ها نیز از موقعیت والایی برخوردار بودند . از این خانواده می توان از میرزا فتح الله خرم وزیری نام برد که عموی مادر مستوره نیز بوده است . از فرماندهان لطفعلی خان زند بوده و پس از شکست لطفعلی خان ، آقا محمدخان قاجار چشمانش را از حدقه درآورد . پس از آن سعی کرده است که در پس آن چشمان نابینا از روزنه شعر به دنیا بنگرد و شاعری چیره دست و سخنوری توانا بوده است ، در سرودن ماده تاریخ نیز مهارت داشته است . مستوره به همراه پسر عمویش رونق در محضر وی به فراگیری اصول شعر می پردازد و یکی از مشوقان مستوره در سرودن شعر همین میرزا فتح الله بوده است . همچنین میرزا فتح الله خود تاریخی گویا از دوران سلطنت صفویه ، زندیه و قاجاریه و نیز حکمرانی اردلان ها بوده است و مستوره مسایل تاریخی بسیاری را از وی فرا گرفته و یادداشت می کرده است.

با این اوصاف مستوره در چنین خانواده ای چشم به جهان گشوده و در فضایی ادبی و فرهنگی و نیز در خانواده ای متمول و متمکن پرورش یافته است . برخلاف سنت دیرین و جاری زمان ، مستوره را هم سطح با مردان به آموختن علوم متداول زمان تشویق و ترغیب نمودند ، دیری نگذشت که این زن توانمند و با استعداد در ردیف ادیبان و سخن سنجان قرار گرفت و در عفت و پاکدامنی و آشپزی و خانه داری و خصایص و صفات خاصه ی زنانگی جزو زنان مجرب و کارکشته شد . و با ذوق و قریحه ی شعری اش توانست با سرودن قصاید نغز و غزلیات آبدار با شاعران نامدار زمان مقابله کند و در تاریخ نویسی پا به پای مورخین در عرصه ی وقایع نگاری جلوه نماید . میرزا علی اکبر منشی ، دیوان غزلیات مستوره را بیست هزار بیت دانسته ‌است . میرزا علی اکبر وقایع نگار در شرح حال مستوره می ‌نویسد : سزاوار است نام مستوره به خاطر فضل و کمال و خط و ربط و شعر و تاریخ نگاری اش در ردیف زنان برجسته و مورخین نامدار قرار گیرد . ماه شرف خانم در میان شاعران فارسی زبان با یغمای جندقی ارتباط شعری داشت و با سید عبدالرحیم مولوی که از بزرگان مکتب شعر گورانی است آشنا بود ، زیرا هر وقت سید عبدالرحیم مولوی به دیدار دوستانش غلامشاه خان اردلان و رضا قلی خان اردلان به سنندج می ‌آمد از مستوره نیز دیدن می ‌کرد و مستوره را تشویق می ‌نمود تا شعر کردی گورانی بگوید . اشعار مستوره به علت پختگی و استحکام و زیبایی در کردستان بابان دست به دست می ‌شد ، نالی شاعر معروف کرد سورانی سرا در اشعارش ضمن ستایش مستوره با گوشه و کنایه و طنز می ‌خواست از حرمت مستوره بکاهد اما برخلاف میلش موجب اشتهار و معروفیت مستوره در شعر و ادب شد . اشعار کردی اش به گویش های هورامی و سورانی ( اردلانی ) و به سبک شعر هجایی محلی سروده شده اند . متاسفانه بسیاری از اشعار کردی اش از بین رفته و یا هنوز به چاپ نرسیده اند . به هر روی اشعارش زیبا ، نغز و با مضامین و مفاهیمی زیبا و بدیع جلوه هایی خاص از شخصیت این بانوی نادره را روشن می سازند .
   
   
 
 ازدواج مستوره کردستانی
 

   

مستوره در هفده سالگی با پیشنهاد ازدواج خسرو خان فرزند امان الله خان رو به رو شد . مستوره که در تاریخ امارات گوناگون تحقیق و تفحص بسیار کرده بود و شرط حکومت را ریختن خون کسان می دانست ، از ازدواج با خسروخان امتناع ورزید . خسروخان به اصرار پدر ناچار با « حسن جهان » دختر فتحلی شاه قاجار ازدواج کرد و از او سه پسر به نام‌ های رضا قلی خان ، امان الله خان و احمد خان و سه دختر به نام‌ های خانم خانم‌ ها که زن اردشیر میرزا برادر محمد شاه قاجار بود و دیگری عادله خانم همسر حسین خان والی شیراز و سومی آغه خانم داشت . اما چون دل در گرو مستوره داشت و خود را از یار محبوب و معشوق شیرین سخنش جدا می دید ، سر به میگساری و باده خواری و ظلم و تجاوز نهاد ؛ آن چنان که مردم از ظلم و تجاوزهایش آرام و قرار نداشتند . نزدیکانش از وی پرهیز می کردند که مبادا در دام خشم گرفتار آیند . در این فاصله خسرو خان چندین بار از مستوره خواستگاری می کند و مستوره هر بار دست رد بر سینه خسرو خان می زند تا سرانجام طاقتش به سر آمده و مردان خانواده قادری را زندانی و قصد اعدام آنان را می نماید . مستوره نیز ناچار با وی وصلت می کند و با احترام و عزت فراوان وارد امارات اردلان می شود . تاثیر مستوره بر خسرو خان آن چنان بود که از شوهری میگساره و زنباره ، مردی مهربان ، مردم نواز و شاعر ساخت . از آن پس تمام هم و غم خسرو خان رفاه حال مردم و آسودگی و امنیت آنان بود . عشق خسرو خان به مستوره آن چنان بود که از هیچ خواست او سر باز نمی زد . متقابلاً مستوره نیز آن چنان عاشق همسرش بود که پس از وفات وی در سال 1834 در سن 29 سالگی ، دیگر ازدواج نکرد و با عشق شوهر وفات یافته اش زیست . مرگ همسر و داغ از دست دادن برادر جوان ناکامش ابوالمحمد که در سن بیست و دو سالگی وفات یافت ، علاوه بر این که نشاط و شادابی جوانی را از او سلب کرد ، ضربات روحی زیادی بر پیکر نحیف و ضعیف مستوره بر اثر دو ماه مریض داری و شب نخوابی ، وارد ساخت و مستوره را به سوی انزوا و عزلت و مطالعه ی کتب دینی و تالیف کتاب عقاید کشانید.

مستوره کردستانی پس از درگذشت خسرو خان والی تا سال 1263 در سنندج زندگی کرد . در این زمان اختلافات حکومتی مابین خسرو خان ارمنی والی جدید و رضا قلی خان اردلان حاکم قدیم اتفاق افتاد و پس از شور و مشورت بین سران اردلان تصمیم به کوچ گرفته شد که مستوره نیز به همراه عمو و دیگر افراد خانواده ‌اش به میان ایل بابان در شهر سلیمانیه عراق که آن زمان زیر نظر عثمانی بود رفت . مستوره در کتاب تاریخ اردلان این ماجرا را توصیف می‌ کند.
   

 
 
آثار مستوره کردستانی
 

دیوان اشعار : که به فارسی سروده شده و در حدود دو هزار بیت است و سه بار به چاپ رسیده ‌است .

تاریخ اردلان : این کتاب معروفیت و ارزش علمی و اجتماعی مستوره را دو چندان نموده زیرا تا اواخر قرن نوزدهم میلادی در تمام خاورمیانه در عرصه ی تاریخ نویسی خصوصا کردشناسی در میان زنان جز مستوره کسی به این کار نپرداخته ‌است ، این اثر ارزشمند در سال ۱۹۴۷ میلادی مطابق ۱۳۲۶ شمسی به وسیله مرحوم ناصر آزادپور در سنندج به چاپ رسید .

عقاید مستوره : این کتاب که رساله ی کوچکی از عقاید مستوره در مذهب اهل سنت شافعی است بر ارزش شخصی و عقاید دینی اش می‌ افزاید و به جرات می‌ توان گفت در میان زنان تا این زمان کسی به چنین تالیفی نپرداخته‌ است .
   
 
مرگ مستوره کردستانی

مستوره کردستانی در سال 1227 خورشیدی ( ۱۸۴۸میلادی ) در سلیمانیه درگذشت و احتمالا در نجف به خاک سپرده شد.
 
 تندیس مستوره کردستانی در سنندج

   

مجسمه مستوره کردستانی که توسط شهرداری سنندج ساخته شده است در خیابان خندق ، ابتدای بلواری که به عمارت خسرو آباد محل زندگی مستوره منتهی می شود نصب شده است . به گزارش میراث آریا(chtn)  این تندیس که ساخته دست « ‌هادی ضیاء ‌الدینی » است با هزینه ‌ای بالغ بر 450 میلیون ریال از محل بودجه شهرداری و با‌ همکاری مسئولان میراث‌ فرهنگی این شهرستان به عنوان نمونه‌ ای از خدمات شهرداری در راستای معرفی مفاخر ادبی ساخته شده است . در زمستان ۸۵ در اربیل عراق کنگره بزرگداشت مستوره اردلان برگزار شد و در آن جا ده کتاب منتشر شد . کتاب مستوره برگ هایی از تاریخ سر به مهر نوشته جمال احمدی آئین و ترجمه کردی آن از عدنان برزنجی و کتاب شرعیات مستوره با تصحیح جمال احمدی آئین و مقدمه نوید نقشبندی و ترجمه کردی آن از نوید نقشبندی از این کتاب ها بوده است .
   
 
اثری از مستوره کردستانی
 


   

مستوره کردستانی ، این شاعر نازک خیال در وصف خود می گوید :

من آن زنم که به ملک عفاف صدر گزینم / ز خیل پردگیان نیست در زمانه قرینم

به زیر مقنعه ، مرا سری است ، لایق افسر / ولی چه سود که دوران نمود خوار چنینم

به معشر نسوان ، در سپاس و حمد خدا را / همی سزد که بگویم منم که فخر زمینم

   
 
سخن بزرگان درباره مستوره کردستانی
 

رضا قلی خان هدایت می گوید : « مستوره کردستانی از زنان نجیب و مشهور کرد است . که در خط و خوشنویسی ، سرودن اشعار ناب و تاریخ نگاری دست توانایی دارد . مستوره اردلان بانویی بوده دارای علو نظر و مناعت طبع که با جمعی از شعرای زمان خود مانند یغمای جندقی از شعرای پارسی گو و ملا خضر نالی شاعر کرد ارتباط شعری داشته است . »

« اوگیناواسیل آوا » مترجم تاریخ اردلان مستوره و شرق شناس روسی : « در میان اقوام منطقه خاورمیانه و نزدیک ، زن دیگری همچون مستوره که هم شاعری توانا و هم تاریخ نگاری برجسته باشد ، ظهور نکرده است . به راستی که سده نوزدهم زن روشنفکری همچون مستوره را به خود ندیده است . »


لطفا با کلیک برروی قسمت دیدگاه ها درمورد این مطلب نظردهید .





نوع مطلب : ادبیات کردستان، 
برچسب ها : مستوره اردلان، مستوره کردستانی، مستوره اردلان شاعرومورخ، مستوره اردلان نگین ادبیات کردستان، مسوره اردلان شاعرسنندجی،
لینک های مرتبط :


جمعه 6 شهریور 1394 12:28 ب.ظ
درود بر شما فرهیختگان ایران زمین بسیار عالی و متنوع

امیدوارم در ادامه ی راه موفق باشید
جمعه 6 شهریور 1394 12:28 ب.ظ
درود بر شما فرهیختگان ایران زمین بسیار عالی و متنوع

امیدوارم در ادامه ی راه موفق باشید
یکشنبه 18 مرداد 1394 04:55 ب.ظ
باعرض سلام
ااااااااااااااااااییییییییییییییووووووووووولللللللللللل
خوشم اومد عاااااااااااااااااللللللللللللللییییییییییییی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب